Trung Quốc để mất vị thế “công xưởng” hàng đầu thế giới
3 năm trước, chi phí sản xuất hàng hóa tại Trung Quốc thấp hơn 5% so với Mêhicô. Đến nay, chi phí này đã cao hơn tới 20%.
Nghiên cứu mới cho thấy mức lương nhân công tại Trung Quốc và chi phí vận chuyển ngày một cao đang giúp Mehicô trở thành trung tâm sản xuất mới hấp dẫn hơn Trung Quốc.
Là giám đốc quản lý sản xuất khu vực Bắc Mỹ của hãng cung cấp phụ tùng ô tô Takata của Nhật, ông Fred Heegan đã từng chịu áp lực chuyển công việc sản xuất sang Trung Quốc.
Thế nhưng khi một khách hàng nói đến một phụ tùng Trung Quốc giá rẻ hơn, ông Heegan sẽ nói đến những thách thức về chất lượng, vận tải và kỹ thuật tại đây. Ông cho biết việc chuyển sản xuất sang Trung Quốc tiềm ẩn một số chi phí ngầm.
Rất nhiều công ty đang chuyển trọng tâm tính toán từ chi phí lao động và nguyên vật liệu sang việc quyết định nơi sản xuất sản phẩm để tính toán tổng mức chi phí sở hữu nói chung. Điều này muốn nói đến một số chi phí liên quan như chi phí kho bãi.
Xét theo đó, chi phí thấp tại Trung Quốc, nếu tính bề ngoài thấp hơn chi phí tại Mỹ tới 40%, sau khi tính toán kỹ mức phí đó không còn hấp dẫn như vậy. Trên thực tế, theo công ty nghiên cứu Alix, công ty chuyên nghiên cứu và tư vấn trong lĩnh vực thuê gia công, lợi thế của Trung Quốc trước đây trong một số lĩnh vực sản xuất đã giảm đi nhiều.
AlixPartners nghiên cứu 5 nhóm công ty sản xuất hàng hóa, từ sản xuất động cơ lớn cần nhiều lao động cho đến công ty sản xuất động cơ nhỏ không cần quá nhiều sức lao động. Chi phí đã thay đổi nhiều. Nghiên cứu của AlixPartners cho thấy năm 2005, khi hàng sản xuất từ Trung Quốc cập cảng Mỹ, giá thành các loại sản phẩm này thấp hơn 22% so với chi phí sản xuất tại Mỹ. Vào thời điểm cuối năm 2008, khoảng cách giá cả này chỉ còn 5,5%, một mức không đủ hấp dẫn để chuyển công việc sản xuất đi nửa vòng trái đất.
Khi so sánh với Mêhicô, mức tương quan chi phí này còn gây ngạc nhiên nhiều hơn. 3 năm trước, chi phí sản xuất hàng hóa tại Trung Quốc thấp hơn 5% so với Mêhicô thì đến nay, chi phí này đã cao hơn tới 20%. So sánh với Mỹ, mức tiết kiệm chi phí tại Mêhicô lên tới 25% từ mức 16%.
Yếu tố đóng góp nhiều vào việc chi phí thay đổi là biến động tiền tệ và chi phí lao động. Từ cuối năm 2005, đồng nhân dân tệ tăng giá 11% so với USD và lương lao động tăng với tốc độ từ 7% đến 8%/năm. Để giảm bớt ngành công nghiệp gây ô nhiễm, chính phủ Trung Quốc ngừng áp dụng chính sách hỗ trợ thuế cho công ty xuất khẩu hàng công nghiệp nặng.
Dù vậy, lĩnh vực sản xuất Trung Quốc vẫn có lợi thế nhất định. Mức lương nhân công trung bình 1,26USD/giờ, lĩnh vực sản xuất của Trung Quốc Đại Lục vẫn đứng đầu về những ngành yêu cầu nhiều sức lao động như đồ chơi hay hàng dệt may. Trung Quốc hiện cũng đang có thế mạnh trong các ngành phát triển năng lượng mặt trời và ô tô nhờ nhu cầu nội địa tăng và chính sách hỗ trợ của chính phủ.
Dù có mất đi một số lợi thế giá cả, Trung Quốc vẫn là cơ sở sản xuất thuận lợi cho các mặt hàng linh kiện và nguyên vật liệu một số ngành. Trung Quốc bỏ xa tất cả các nước trên thế giới trong sản xuất hàng điện tử tiêu dùng và máy tính để bàn.
Ông Michael Andrade, giám đốc điều hành một công ty sản xuất hàng điện tử theo hợp đồng của Canada, nhận xét yếu tố quan trọng khiến ngành này vẫn phát triển là toàn bộ dây chuyền cung ứng đang nằm ở châu Á, việc chuyển toàn bộ hệ thống đó sang Mỹ sẽ mất nhiều năm.
Suy thoái kinh tế, phần lớn công ty sản xuất Mỹ trì hoãn đưa ra thay đổi lớn. Dù họ có thể tiết kiệm phần nào chi phí bằng việc chuyển sản xuất, số tiền đó không thấm vào đâu so với đội ngũ quản lý và lao động lành nghề họ đang có. Bên cạnh đó họ cũng không muốn chuyển mọi thứ sang Mêhicô và sau đó khi đồng nhân dân tệ hạ giá, mọi thứ ở Trung Quốc lại trở nên rẻ hơn.
Việc đánh giá lại chi phí dường như ngăn được tâm lý đã từng kéo người Mỹ đến mở công ty, nhà xưởng tại Trung Quốc 5 đến 10 năm trước đây. Việc sản xuất các mặt hàng điện tử công nghệ cao đang được chuyển về Mỹ để phía cung cấp sản phẩm có thể tiếp cận tốt hơn với khách hàng mục tiêu. Một nguyên nhân khác cho việc này là chi phí sửa và thay thế sản phẩm lỗi, chi phí này có thể rất cao đối với các mặt hàng điện tử phức hợp.
Việc lưu kho ở Trung Quốc cũng tạo ra một số bất lợi cho nước này. Việc chuyển hàng từ Trung Quốc sang Mỹ mất 45 ngày. Suy thoái kinh tế, việc dự báo về nhu cầu sẽ khó khăn hơn, các công ty sản xuất buộc phải trữ hàng không bán được lâu hơn, chi phí tiêu tốn cho việc trữ số hàng này không phải thấp.
Những yếu tố trên củng cố cho quan điểm của ông Heegan đến từ tập đoàn Takata cho rằng nền mua linh kiện gần nơi dây chuyền sản xuất.
Chi phí là yếu tố chính đằng sau quyết định của một công ty về việc mua linh kiện và sản phẩm từ nước ngoài.
(Phương Trinh -
Theo CafeF/Businessweek)
