Khi nghệ thuật “gặp” thương hiệu sang trọng
Không mấy khi thế giới của đồng hồ cao cấp để mắt đến tinh hoa nghệ thuật, nhưng điều đó đang diễn ra tại Bảo tàng Metropolitan ở New York, Mỹ. Cuộc triển lãm kéo dài đến tháng 9.2009 tại đây là kết quả của sự hợp tác 3 năm giữa nhãn hiệu đồng hồ Thụy Sĩ - Vacheron Constantin, và Bảo tàng Barbier-Mueller (Geneva, Thụy Sĩ).
1. Monique Barbie-Mueller, con gái của ông Josef Mueller - hiện đang cùng chồng quản lý Bảo tàng Metropolitan, kể lại rằng: Do bị ảnh hưởng bởi cuộc khủng hoảng tài chính vào những năm 1930, nên Josef Mueller không thể mua nổi những tác phẩm của các danh họa như Kandinsky, Picasso và Matisse. Vì thế ông chuyển sang sưu tầm những chiếc mặt nạ châu Phi, ngà voi và những chiếc xuồng tang lễ ở đảo quốc Solomon. Là đối tác của bảo tàng từ năm 2007, thương hiệu Vacheron Constantin đã hỗ trợ cuộc triển lãm African and Oceanic Art from the Barbier-Mueller Museum, Geneva: a Legacy of Collecting (Tạm dịch: Nghệ thật châu Phi và châu Đại Dương từ Bảo tàng Barbier-Mueller, Geneva: Di sản của sự sưu tập) hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Metropolitan.
Nhân dịp này, Vacheron Constantin giới thiệu 4 chiếc đồng hồ còn lại trong bộ sưu tập Métiers d’Art Les Masques (Những chiếc mặt nạ của nghệ thuật thủ công). Cũng nên biết rằng, hằng năm kể từ năm 2007, nhãn hiệu này lần lượt cho ra mắt một bộ 4 chiếc đồng hồ lấy cảm hứng từ nghệ thuật nguyên thủy. Mặt đồng hồ của mỗi chiếc mang một mặt nạ đại diện cho mỗi châu lục, được lấy nguyên mẫu từ những chiếc mặt nạ do Bảo tàng Barbier-Mueller cho mượn. Chúng được chế tác công phu cho thật giống với mẫu gốc, chỉ khác ở chỗ chất liệu để làm nên những chiếc mặt nạ thu nhỏ này là đá quý. Táo bạo và kỳ quái, nhưng là một sự đầu tư nghiêm túc cho một bộ sưu tập độc nhất, chưa kể giá của trọn bộ 4 chiếc là 370.000 USD.
Tương tự, nhãn hiệu đồng hồ Ikepod cũng của Thụy Sĩ sắp cho ra mắt mẫu đồng hồ do nghệ sĩ Jeff Koons thiết kế. Koons là người nổi tiếng với những tác phẩm khổng lồ về “những đề tài vô bổ” như bong bóng hình thú, nhưng làm bằng thép không gỉ với bề mặt sáng bóng cùng màu sắc tươi tắn. Mặc dù khác biệt về phong cách và giá cả (mẫu của Koons sẽ có giá 15.675 USD), nhưng những “tác phẩm” này là biểu hiện của một trào lưu đang lên mang tên “sản phẩm nghệ thuật”. Theo Louis Vuitton, cụm từ được nghĩ ra bởi nghệ sĩ Takashi Murakami, người mà những tác phẩm của anh đã xuất hiện trên những chiếc túi của thương hiệu “chữ lồng”.
2. Đã từng có một thời khi các nghệ sĩ tụ tập trên khoảng trời cao quý của nghệ thuật hơn là làm những nhà cung cấp sản phẩm sang trọng. Đôi khi có một số sự giao thoa, như chiếc váy của Yves Saint Laurent trong bộ sưu tập năm 1965, lấy cảm hứng từ tác phẩm tranh của họa sĩ Hà Lan Mondrian thuộc trường phái Tân tạo hình (Neo-Plasticism). Hay những nhãn hiệu rượu vang của Château Mouton Rothschild được họa sĩ người Anh Lucian Freud thiết kế. Nhưng dù gì thì hai con đường cũng hiếm gặp nhau.
Theo lẽ đương nhiên, điều mà nghệ thuật dâng tặng là sự trang trọng và trong những năm 1980, thương hiệu cao cấp không là sứ giả văn hóa như ngày nay. Vào năm 1984, Alain Perrin – CEO của nhãn hiệu Cartier và là một nhà sưu tầm nghệ thuật tích cực, khánh thành Bảo tàng Fondation Cartier pour l’Art Contemporain (Quỹ Cartier vì Nghệ thuật đương đại), một bước đi được dự đoán trước, đưa sản phẩm sang trọng đến với sân chơi trí thức. Bảo tàng này – kỷ niệm 25 năm thành lập vào năm nay – đặt mua những tác phẩm nghệ thuật đương đại để trưng bày trong một không gian rực rỡ được kiến trúc sư người Pháp Jean Nouvel thiết kế.
Hiện kiến trúc sư Frank Gehry – người từng đoạt giải thưởng kiến trúc Pritzker, nổi tiếng với những công trình mang những đường cong tròn trịa và được bọc bằng kim loại sáng bóng - đang thiết kế một không gian cho Louis Vuitton Foundation for Creation (Quỹ Louis Vuitton vì sự sáng tạo), một bảo tàng sẽ trưng bày nghệ thuật đương đại khi nó khánh thành vào năm 2011.
Vào năm 2007, nhãn hiệu Chanel tổ chức một cuộc triển lãm vòng quanh thế giới về những tác phẩm nghệ thuật lấy cảm hứng từ những chiếc túi sách Chanel được đặt trong một nhà lều di động được thiết kế bởi kiến trúc sư đoạt giải Pritzker - Zaha Hadid. Tương tự, nhãn hiệu Prada hợp tác với kiến trúc sư cũng từng đoạt giải Pritzker - Rem Koolhaas để tạo nên khối kiến trúc đa diện mang tên Transformer (Biến hình) tại Seoul (Hàn Quốc). Sở dĩ gọi là “Biến hình” vì nó có thể thay đổi hình dạng, chỉ cần “búng” nhẹ để mỗi mặt khác nhau nằm trên mặt đất, Transformer có thể tổ chức các sự kiện khác nhau như triển lãm, trình diễn thời trang, chiếu phim. Khai trương từ cuối tháng 4.2009, trong vòng 5 tháng Transformer sẽ tổ chức những dự án với nhiều thể loại khác nhau, đem đến một sự pha trộn độc đáo của nghệ thuật thị giác cho Hàn Quốc.
3. Một hệ quả của sự thèm khát nghệ thuật đương đại đang gia tăng là một số nghệ sĩ đã thu được những khoản gia tài không ai dám nghĩ đến một thập niên trước. Fabien Fryns – nhà môi giới nghệ thuật tại Bắc Kinh – đã giới thiệu rất nhiều nhà sưu tầm đại gia ở châu Âu với nghệ thuật đương đại Trung Quốc. “Điều làm tôi ngạc nhiên kể từ khi tôi đến đây vào năm 2004 là những nghệ sĩ từng sống đạm bạc bây giờ đạt được sự giàu có khiến họ như những ngôi sao nhạc rock” - ông nói – “Bây giờ đó là chuyện bình thường khi thấy một nghệ sĩ lái một chiếc Ferrari, Maserati hay Range Rover. Một trong số những người bạn của tôi là Zeng Fanzhi. Trước năm 2002 anh sống rất giản dị, bây giờ anh hứng thú với những thương hiệu sang trọng bậc nhất ở châu Âu, đặc biệt là Hermès”.
Sức mạnh trong tác phẩm của Zeng hiện vẫn chưa được một trong số những thương hiệu hàng đầu khai thác chính thức, nhưng bước đầu anh đã tự làm sản phẩm kết hợp với nghệ thuật đầu tiên của mình. “Gần đây mẹ tôi đến Bắc Kinh” - Fryns nói - “và bà có một chiếc túi trơn hiệu Fendi đi cùng với một bộ bút màu. Tôi đã xúc động khi thấy Zeng Fanzhi dành nửa tiếng đồng hồ vẽ lên bề mặt túi. Tôi hy vọng mẹ tôi sẽ dùng những chiếc túi xách khác của bà ấy khi ra ngoài shopping”. Cho rằng tác phẩm đắt nhất của Zeng đã được bán với giá 9,7 triệu USD, chiếc túi Fendi có một không hai này là một trong số những chiếc túi xách giá trị nhất trong lịch sử.
(Phương Trinh -
Theo Thanh Niên)
