Jetstar Pacific hay Pacific Jetstar
Trong khi cả nước vận động Người Việt Nam ưu tiên dùng Hàng Việt Nam thì một vẫn còn nhiều doanh nghiệp sử dụng Nhãn hiệu của nước ngoài!
Ngày 22/10, Cục Hàng không Việt Nam đã có văn bản báo cáo Chính phủ và Bộ GTVT khẳng định: Jetstar Pacific Airlines (JPA) sử dụng biểu tượng thương hiệu của hãng hàng không nước ngoài Jetstar Airways là hoàn toàn trái với thông lệ quốc tế. JPA phải xây dựng biểu tượng riêng của mình.
Công ty cổ phần Hàng không Jetstar Pacific Airlines (JPA) là hãng hàng không Việt Nam, kinh doanh vận chuyển hàng không theo thương quyền được cấp theo quy định của Luật Hàng không dân dụng VN (HKDDVN).
Trong giấy phép kinh doanh vận chuyển hàng không (do Bộ GTVT cấp) của JPA chưa có quy định về biểu tượng, nhưng JPA vẫn đang sử dụng biểu tượng “Jetstar”, “Jet và hình ngôi sao” cho việc cung cấp dịch vụ của mình. JPA quảng cáo cho dịch vụ của mình không khác gì quảng cáo cho dịch vụ của Jetstar Airways (thuộc Tập đoàn Qantas- Úc). Do vậy Cục HKVN khẳng định, Jetstar Pacific không được bay với biểu tượng chữ Jetstar (hoặc chữ Jet) và ngôi sao màu vàng cam vì gây nhầm lẫn với hãng hàng không Jetstar Airways của Úc.
Mặc dù JPA khẳng định có quyền tiến hành kinh doanh vận chuyển hàng không hoàn toàn dưới các thương hiệu, nhãn hiệu của Jetstar Airways, với lý do là đã hoàn tất thủ tục đăng ký với Cục Sở hữu trí tuệ và Bộ Công thương về nhượng quyền thương hiệu và nhượng quyền thương mại. Nhưng pháp luật về thương mại và sở hữu trí tuệ không thay thế cho các pháp luật chuyên ngành khác mà JPA có nghĩa vụ phải tuân thủ. JPA không thể dùng các giấy chứng nhận đó để thực hiện hoạt động kinh doanh của mình trái với quy định của pháp luật về HK dân dụng.
Căn cứ vào Luật HKDDVN, Cục Hàng không VN khẳng định, Jetstar Airways không được cấp quyền vận chuyển hàng không (thương quyền) nội địa ở Việt Nam và thương quyền quốc tế từ Việt Nam đi các nước (trừ thương quyền quốc tế trên đường bay giữa Việt Nam và Úc mà Jetstar Airways được cấp trên cơ sở Hiệp định hàng không song phương giữa Việt Nam và Úc). Như vậy, Jetstar Airways không có quyền thực hiện nhượng quyền thương mại ngoài phạm vi quyền vận chuyển hãng hàng không này được cấp theo Hiệp định hàng không song phương Việt Nam-Úc. Với quan điểm trên, JPA phải xây dựng biểu tượng theo nguyên tắc là biểu tượng riêng của JPA và không thể hiện sự trùng lặp với biểu tượng của bất kỳ một hãng hàng không nào khác.
Sau hơn một năm đổi tên từ Pacific Airlines (PA) thành Jetstar Pacific Airlines (JPA), hãng hàng không đầu tiên của VN hoạt động theo mô hình hàng không giá rẻ đã gặp trục trặc về thương hiệu. Ngày từ tháng 6/2008, Cục HKVN đã khuyến cáo JPA không được bay với biểu tượng nói trên vì gây nhầm lẫn với hãng hàng không Jetstar Airways của Úc. Như vậy có thể tới đây JPA sẽ buộc phải thay đổi biểu tượng riêng.
- tác giả: Khổng Nhung - VnMedia -
Phân tích của chuyên gia
Thực tế sẽ khác đi nếu những người trực tiếp điều hành 'liên doanh' này thương lượng hợp đồng với phiá nước ngoài theo hướng mô thức thương hiệu Pacific-Jetstar và chủ động trong việc thiết kế một hệ thống nhận diện thương hiệu riêng cho phiá Pacific và hài hoà với tinh thần hợp tác.
Cũng theo phỏng vấn gần đây từ VnMedia, tác giả (vovanquang) cũng khẳng định rằng trong chuyện này lãnh đạo phiá Việt Nam của Jetstar-Pacific hiện nay tuy không sai trong các nguyên tắc kinh doanh và nhượng quyền, nhưng hoàn toàn yếm thế trong thương thảo với phía nước ngoài. Kết quả là Việt Nam có nguy cơ làm mất đi một thương hiệu có giá trị đó là Pacific Airlines cùng với thương quyền khai thác đường bay.
Lẽ ra nếu phân tích SWOT cho kỹ thì đã nhận ra rằng điểu yếu trước đây không phải là 'thương hiệu' Pacfific Airlines mà là cơ cấu vốn, cùng với năng lực & kinh nghiệm quản lý, mà những điều này hoàn toàn có thể thuê tư vấn. Đồng thời tái lập hình ảnh và mức độ chuyên nghiệp cho thương hiệu Pacific Airlines cùng với hệ thống nhận diện mới cho Pacific Airlines hay Pacific-Jetstar chứ không phải là Jetstar Pacific. Vấn đề rất nghiêm trọng và khác biệt và cũng là trách nhiệm của những người có liên quan tại Pacific Airlines, Công ty Quản lý Vốn Nhà Nước và Cục Hàng không Dân dụng, đó là vấn đề tài sản nhà nước mà ở đây không chỉ là quản lý tài sản vốn tiền mặt mà quan trọng hơn là tài sản thương hiệu của quốc gia, thương hiệu Pacific Airlines.
Với tư cách giám đốc điều hành một công ty có uy tín quốc tế về tư vấn & thiết kế thương hiệu, tôi thấy rằng Cục Hàng không Dân dụng, Công ty Quản lý Vốn Nhà nước và những người đại diện tại 'Jetstar-Pacific' sớm đi tìm ra giải pháp xác lập lại thương hiệu Pacific trong cơ cấu thương hiệu liên kết mà cụ thể là giải pháp thương hiệu Pacific-Jetstar với một biểu tượng riêng do phiá Việt Nam sở hữu.
Một số vấn đề cần bàn
(1) Hiện nay Jetstar-Pacific sử dụng chi phí để quảng bá cho nhãn hiệu Jetstar là một sai lầm, vì thương hiệu Jetstar không do phiá Việt Nam sở hữu, trong khi cơ cấu vốn liên doanh (hay cổ phần hoá) phiá Việt Nam 70%, phiá Jetstar (Qantas) là 30%. Rất nhiều phương tiện quảng cáo (panô) không hề thấy xuất hiện nhãn hiệu hay dấu hiện nhận biết của thương hiệu Pacific.
(2) Đồng thời định kỳ phiá Công ty này (jetstar-pacific) phải trả cho phiá nước ngoài khoảng tiền phí nhượng quyền (royalty).
Cộng lại khoảng tiền do phía Việt Nam phải chi chính xác là: 70% tiền quảng cáo + 70% phí nhượng quyền. Số tiền này quá đủ để xây dựng và quảng bá một thương hiệu Pacific hoành tráng và quan trọng nhất là tài sản thương hiệu 'do Việt Nam sở hữu'.
(3) Trong những liên doanh trước đây mà phiá Việt Nam đã có kinh nghiệm gìn giữ thương hiệu đó là trường hợp MobiFone của VNPT. Một nguyên tắc chung khi tham gia liên doanh hay cổ phần hoá với phiá nước ngoài đó là phải xác lập thương hiệu nhất là khi thương hiệu tồn tại và dĩ nhiên là có một giá trị nhất định. Trên tinh thần ủng hộ phong trào người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam, doanh nghiệp chỉ nên nhượng quyền một khi chấp nhận thua cuộc trong cuộc chiến thương hiệu và xuất khẩu sản phẩm ra nước ngoài. Còn ở đây khi chúng ta đang chiếm ưu thế (thị trường trong nước, thương quyền mạng đường bay trong nước) thì việc dễ dàng chấp nhận sử dụng nhãn hiệu nước ngoài là một thất sách.
(4) Vẫn còn quan điểm cho rằng xây dựng thương hiệu là vấn đề khó. Thật ra doanh nghiệp chỉ cần xác lập quyền sở hữu và theo thông lệ chung thì việc xây dựng thương hiệu cần phải thuê tư vấn thương hiệu, công ty thiết kế thương hiệu và công ty truyền thông. Các dịch vụ này hiện nay đều sẵn có trên thị trường, thậm chí có thể thuê nước ngoài, và kết quả là tạo ra những thương hiệu có chất lượng ngang tầm quốc tế, điều quan trọng trên hết đó là 'quyền sở hữu' chủ quyền đối với các thương hiệu vẫn thuộc về Việt Nam.
(5) Vấn đề mà các bên liên quan vẫn chưa đề cập đó là tương lai của thương hiệu Pacific Airlines sẽ đi về đâu, một thương hiệu đã từng có độ nhận biết rất cao vào thời điểm sáp nhập vào Jetstar và nay trở thành nhãn phụ (sub-brand) của Jetstar thậm chí còn bị xoá sổ trên rất nhiều phương tiện quảng cáo chính như Panô, trang web... tất cả đều chỉ sử dụng quảng bá cho biểu tượng Jetstar mà thôi (ví dụ: địa chỉ trang web là jetstar.com chứ không là jetstar-pacific.com). Cơ cấu thương hiệu này hoàn toàn ngược với cơ cấu vốn do nhà nước ban hành (70-30). Thay vì củng cố cho một thương hiệu mạnh thì ở đây lại có nguy cơ xoá bỏ thương hiệu Pacific Airlines thuộc tài sản quốc gia.
Copyright: Võ Văn Quang & VnMedia (Khổng Nhung)
Thanh Phương - vnBrand
