Chuyện Vua nhượng quyền
Vào thế kỷ XIX, ở miền viễn Tây nước Mỹ, có một người đàn ông tên Samuel Wilson, chuyên kinh doanh đồ hộp giao hàng tận nơi. May mắn, ông giành được hợp đồng cung cấp thịt bò, đồ hộp cho quân đội Mỹ tại thành phố New York. Hằng tuần, những thùng đồ hộp được dán nhãn xuất xứ US (United States - Mỹ) được chuyển tới các doanh trại quân đội, hai chữ “US” lại được các binh sĩ “dịch” đùa là “Uncle Sam” (chú Sam), lâu dần mọi người tin những thùng thịt hộp này có mác “chú Sam” thật.
Rồi được truyền tụng từ thế hệ này sang thế hệ khác, thương hiệu “chú Sam” đã trở nên nổi tiếng tại Mỹ và ngày nay được sử dụng như danh từ chung khi nói về người Mỹ. Một cách ví von có ý trêu đùa nhưng cũng thể hiện nỗ lực của một anh chàng nhà quê miền viễn Tây đã thành công khi bước chân lên thành phố New York hoa lệ như thế nào. Tại Việt Nam, khi Tiến sĩ Lý Quí Trung, Tổng Giám đốc Tập đoàn Nam An và Phở 24, chia sẻ tham vọng muốn có 10 tiệm Phở 24 ngay tại trung tâm New York trong tương lai, nhiều bạn bè, người thân đã gọi đùa và cả dự báo anh là “chú Sam” của Việt Nam trong tương lai.
Con đường thành danh
Đang trò chuyện tại café Gloria Jeans trên đường Đồng Khởi, Q.1, Lý Quí Trung đột ngột đứng dậy, bước sang bàn bên cạnh, cúi xuống nhặt chiếc khăn giấy và chiếc dao nhựa mà những vị khách trước đó đã đánh rơi xuống sàn. Anh lúng túng giải thích: “Thấy vậy khó chịu quá…”. Sự khó chịu này, anh cho biết, đã có từ ngày còn bé, khi theo người lớn đi ăn tiệm, thấy nhiều người thường xả rác ngay dưới ghế họ ngồi. Sau này lớn lên, thích ăn phở nhưng mỗi lần bước chân vào quán phở là thấy rác vương vãi khắp nơi. Ấp ủ về một tiệm phở mát mẻ, sạch sẽ và hiện đại được nhen nhóm từ đó.
Từ một anh phục vụ bàn trong nhà hàng, năm 1990, Lý Quí Trung sang Úc du học chuyên ngành Quản lý Nhà hàng Khách sạn tại Đại học Tây Sydney và tiếp tục cao học tại Đại học Griffith thuộc bang Queensland. Do những hoạt động tích cực trong thời gian này mà anh được bầu làm Chủ tịch Hội Du học sinh Quốc tế và đảm nhiệm luôn vai trò trưởng nội trú, quản lý hàng ngàn sinh viên bản địa tại làng đại học. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử của Trường một sinh viên nước ngoài được bổ nhiệm vào vị trí vốn đòi hỏi nhiều kinh nghiệm và uy tín này.
Sau 5 năm học ở Úc, anh về nước tham gia điều hành tại một vài công ty liên doanh trong nước và tiếp tục nghiên cứu bảo vệ thành công luận án tiến sĩ chuyên ngành quản trị kinh doanh tại Mỹ. Năm 2002, sau 5 năm làm Tổng Giám đốc Khách sạn Sài Gòn Star, liên doanh giữa Việt Nam và Hồng Kông, anh quyết định ra riêng, khởi nghiệp từ việc kinh doanh nhà hàng của gia đình, trong đó chiếc nôi đầu tiên là Nhà hàng Thanh Niên khá nổi tiếng của mẹ.
Cũng trong năm đó, Nam An Group do Tiến sĩ Lý Quí Trung đồng sáng lập ra đời, đến nay ngoài thương hiệu Phở 24, Nam An Group đã có hơn 10 nhà hàng cao cấp trên toàn quốc. Tháng 6.2003, thương hiệu Phở 24 ra đời (tiệm đầu tiên mở tại số 5 Nguyễn Thiệp, Q.1, TP.HCM, với số vốn đầu tư ban đầu khoảng 1 tỉ đồng). Đến nay, sau hơn 6 năm, anh đã mở hơn 60 tiệm tại các thành phố lớn trên cả nước và 11 tiệm tại thủ đô các nước trong khu vực như Indonesia, Hàn Quốc, Philippines, Campuchia và Úc. Anh cũng là một trong những người tiên phong trong lĩnh vực nhượng quyền thương mại tại Việt Nam. Nói đến nhượng quyền thương mại, giới kinh doanh không thể không nhắc đến nhân hiệu Lý Quí Trung. Dự tính, đến cuối năm 2009, Phở 24 sẽ lần đầu tiên có mặt tại London (Anh), Hồng Kông, tiệm thứ 6 tại Jakarta (Indonesia) và tiệm thứ hai tại Seoul (Hàn Quốc), nâng tổng số nhà hàng Phở 24 tại nước ngoài lên con số 15.
Không đi đường vòng
Tuy nhiên, con số hơn 70 tiệm ở nhiều quốc gia chưa phải là điều đáng nói nhất về mô hình nhượng quyền của Phở 24. Việc Phở 24, sau 6 năm thành lập, đã đĩnh đạc bước chân vào thị trường phương Tây với tiệm Phở 24 có diện tích sử dụng hơn 150 m2, nằm sát bên tiệm cà phê nổi tiếng Starbucks của Mỹ ngay trung tâm thành phố London mới là sự kiện gây chú ý đặc biệt cho giới kinh doanh ẩm thực Việt Nam ở trong và ngoài nước. Riêng với cá nhân Lý Quí Trung, đây là bước đệm rất quan trọng để Phở 24 bước vững chắc vào thị trường phương Tây trong tương lai gần. “Từ một tiệm Phở 24 thành công ngay trung tâm thủ đô nước Anh việc mở thêm tại các thành phố lớn khác của châu Âu như Paris, Berlin, Rome, Madrid… hoàn toàn có thể xảy ra”, anh chia sẻ. Cũng với bước đệm quan trọng này, sẽ không quá khó để doanh nhân họ Lý nuôi dưỡng tham vọng trở thành “chú Sam” Việt Nam trên đất Mỹ trong tương lai.
Kế hoạch của anh trong tương lai gần là mở 100 tiệm Phở 24 trong nước và tiếp tục nhân rộng thương hiệu ra các thị trường khó nhưng lớn hơn rất nhiều như Nhật, Trung Quốc, châu Âu và Mỹ. Theo anh, Mỹ là thị trường rất khó vào nhưng khi đã vào được rồi thì việc mở 5 hay 10 tiệm Phở 24 tại New York nói riêng hay vài chục tiệm trên toàn đất Mỹ là điều không khó.
Được biết ngay sau khi có thông tin Phở 24 sẽ vươn qua thị trường Anh, Tổng Lãnh sự Anh tại TP.HCM đã bày tỏ sự ủng hộ và ý định sẵn sàng hỗ trợ quảng bá trong khả năng cho phép của sứ quán.
Tháng 3.2009, Ngoại trưởng Úc, ông Stephen Smith đã từng chọn một cửa hàng Phở 24 tại Hà Nội để học cách nấu phở và tự tay làm một tô phở để thưởng thức. Báo chí thắc mắc không rõ nhà ngoại giao này muốn gửi đến thông điệp gì cho món “quốc hồn quốc túy” của Việt Nam, còn Phở 24 thì được marketing miễn phí. Ngoại trưởng Smith nhận xét: “Đây là câu chuyện về sự hợp tác thành công giữa Việt Nam và Úc. Úc giúp Việt Nam trong giáo dục và đào tạo. Sự thành công của doanh nghiệp này (Phở 24) cho thấy hiệu quả hợp tác đó”.
Đối với nước Úc, Lý Quí Trung có những gắn bó nhất định vì là nơi khởi đầu cho những thành công sau này của anh trên con đường học vấn và nghiên cứu. Không chỉ hoàn tất đại học và cao học tại Úc, Tiến sĩ Lý Quí Trung đã không ít lần quay lại Úc với tư cách là diễn giả tại các buổi nói chuyện với sinh viên, với các đồng nghiệp doanh nhân cũng như đồng nghiệp trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học tại Đại học Griffith. Do những đóng góp và ảnh hưởng quan trọng của anh đối với lĩnh vực kinh doanh và nghiên cứu ẩm thực tại Việt Nam cũng như tại Úc, tháng 3.2007 trường Đại học Griffith quyết định phong hàm Giáo sư Danh dự cho anh. Anh là người Việt Nam đầu tiên và là người trẻ nhất trong lịch sử của Trường đón nhận vinh dự này. Hiện nay anh là thành viên sáng lập và cố vấn đặc biệt cho Trung tâm Nghiên cứu Nhượng quyền châu Á Thái Bình Dương (Asia Pacific Center of Franchising Excellence) có trụ sở tại Úc.
Tiến sĩ Lý Quí Trung cũng được mệnh danh là người “truyền cảm hứng cho những người yêu phở” khi được mời phỏng vấn trên các kênh truyền hình nổi tiếng thế giới như AXN, MarcoPolo, CNN, News Asia… Anh nói: “Mở một nhà hàng món Việt ở nước ngoài không khó, nhưng mở một nhà hàng mang thương hiệu Việt ra nước ngoài là điều không đơn giản. Và mục đích của chúng tôi là gầy dựng một thương hiệu ẩm thực Việt trên thị trường quốc tế”.
Tháng 3.2009, tại diễn đàn CEO ở trụ sở chính của Tổ chức Asia Society đặt tại thành phố New York, Tiến sĩ Lý Quí Trung đã có cuộc trò chuyện về quá trình khởi nghiệp và xây dựng Phở 24 thành một thương hiệu quốc tế. Anh cho rằng, thị trường Đông Nam Á là thử nghiệm tốt cho kế hoạch mở rộng tại các thị trường lớn hơn như Nhật, Trung Quốc, châu Âu và Mỹ. Anh cho biết, 3-4 năm qua là giai đoạn Phở 24 thăm dò thị trường nước ngoài để tìm ra mô hình lý tưởng nhất để nhân rộng ồ ạt hơn. Đây cũng là thời gian chuẩn bị lực lượng nhân sự nội bộ để có thể phục vụ cho việc bành trướng trên diện rộng. Và năm 2010 sẽ là cái mốc mới trong chiến lược nhân rộng quốc tế của Phở 24. Để chuẩn bị tiềm lực tài chính cho mục tiêu đó, anh cũng tiết lộ kế hoạch sẽ đưa Phở 24 lên sàn chứng khoán vào năm 2012.
Nhân nói về cách tiếp cận thị trường nước ngoài, Lý Quí Trung không ngần ngại khi cho biết, mình chọn cách tiếp cận táo bạo là đi thẳng vào đối tượng khách hàng người bản xứ (main stream), không cần phải qua bước trung gian là từ cộng đồng người Việt ở hải ngoại. “Chiến lược kinh doanh của chúng tôi là đi vào thị trường bằng dòng chính, không chọn cách đi vòng ngoài, ngay cả ở Việt Nam”, anh nói.
Tiệm đầu tiên mở tại Việt Nam, Phở 24 chọn mặt bằng ở ngay trung tâm quận 1, TP.HCM, chấp nhận tiền thuê mặt bằng cao gấp 5-7 lần so với các quận ngoại thành. Những tiệm ở nước ngoài cũng đều nằm ngay trung tâm thủ đô hoặc thành phố lớn nhất của các nước. “Một thương hiệu ẩm thực thành công sớm muộn gì cũng phải thành công ở dòng chính. Quan điểm của tôi là đi vào dòng khách hàng chính, chịu chi và biết chi, không đi loanh quanh tìm hiểu trước khi dấn thân. Thứ nữa, nếu chuẩn bị việc kinh doanh thật kỹ, chính ra dòng chính sẽ là dòng tránh được rủi ro hơn, chi phí cao nhưng xác suất thành công cũng cao nhất”, lần đầu tiên, Lý Quí Trung bật mí về chiến lược kinh doanh của mình.
(Phương Trinh -
Theo Nhịp Cầu Đầu Tư)
